Tegenlicht-documentaire WikiLeaks (1)

Tegenlicht: De WikiLeaks code

Het is maar een klein huisje in IJsland, waar medewerkers van WikiLeaks in het voorjaar van 2010 werkten aan de productie van de video Collateral Murder, over een Amerikaanse helikopteraanval waarbij burgers werden gedood. Een rood puntdak, een porseleinen kat voor het raam, nog wat kerstverlichting. Verder is er niet zo veel te zien.

Het was hier waar de basis werd gelegd voor een reeks roemruchte onthullingen van de klokkenluiderssite. Maar het was ook hier waar de spanningen ontstonden die ertoe leidden dat een aantal belangrijke medewerkers vertrok.

De IJslandse parlementariër Birgitta Jónsdóttir vertelt in de Tegenlicht-documentaire De WikiLeaks code dat zij zich in deze ‘bunker’ realiseerde dat WikiLeaks steeds meer een eenmansoperatie van de Australiër Julian Assange aan het worden was. Volgens Jónsdóttir was Assange soms uren afgeleid door de journalist van The New Yorker die een profiel van hem schreef. Door alle media-aandacht is Assange volgens haar een ander mens geworden. Ze vergelijkt hem met de mythische Icarus: „De media zijn de wind onder zijn vleugels.”

De documentaire reconstrueert de IJslandse link met WikiLeaks, de totstandkoming van een klokkenluiderswet daar en hoe de video Collateral Murder werd geproduceerd. De belangrijkste figuren komen aan het woord: Assange, zijn voormalig plaatsvervanger Daniel Schmitt en de Nederlander Rop Gonggrijp.

Jammer genoeg gaat de documentaire niet over de drie jaar dat WikiLeaks daarvoor al actief was. Zoals een van de betrokkenen zegt: „De focus op Assange is overdreven. WikiLeaks is gebaseerd op zijn ideeën, maar anderen, onbekenden, hebben een enorme impact gehad. Julian had het niet alleen kunnen doen.”

Peter Teffer

Gepubliceerd op 17 januari 2011 in NRC Handelsblad


VS jagen via Twitter op WikiLeaks

Justitie in de VS aast op persoonsgegevens van WikiLeaks-medewerkers. De webdienst Twitter werkt daar niet zomaar aan mee.

Rotterdam, 10 dec. Het is voor Amerikanen geen gemakkelijke naam. Toch is het onzorgvuldig van het Amerikaanse ministerie van Justitie dat het Rop Gonggrijp in een gerechtelijk bevel verkeerd heeft gespeld. „In een geval als dit zou je verwachten dat ze de spelling van mijn achternaam controleren”, schrijft de Nederlandse hacker op zijn weblog.

Lees verder

Assange probeert imago te redden

Rotterdam, 20 dec. Opnieuw een ‘weglopertje’ van WikiLeaks-oprichter Julian Assange. Nadat hij twee maanden geleden vragen van CNN over zijn seksuele verhouding met twee Zweedse vrouwen weigerde te beantwoorden, ging deze keer de Amerikaanse journalist Jim Sciutto van tv-zender ABC te ver. Als de interviewer zijn vraag inleidt met een gedetailleerde beschrijving – „er zou gesproken zijn van gedwongen haar benen spreiden, haar vasthouden zodat ze niet kon bewegen” – loopt Assange weg. „Kom op zeg, kom op. Sorry.” Sciutto probeert het nog goed te maken, maar Assange roept hem alleen nog na: „tabloid schmuck” – eikel van de boulevardpers.

De meeste vragen beantwoordt Assange echter geduldig, in een zorgvuldige poging om de publieke opinie weer aan zijn kant te krijgen. Na zijn vrijlating uit een Londense cel vorige week is Assange op vele internationale nieuwszenders geweest om uit te leggen dat de beschuldigingen van verkrachting en molest en het Zweedse uitleveringsverzoek aan het Verenigd Koninkrijk deel uit maken van een „tot nu toe zeer succesvolle lastercampagne”. Dat de zaak speelt op het moment dat WikiLeaks geheime Amerikaanse diplomatieke post publiceert, is volgens Assange geen toeval. Regelmatig herhaalt hij dat eentiende van alle websites met het woord ‘verkrachting’ ook zijn naam meldt. Ook laat hij niet na om bij elk interview te melden dat tot nu toe geen enkele officiële aanklacht is geformuleerd.

Afgelopen zaterdag publiceerde de Britse krant The Guardian een reconstructie van de ontmoetingen van Assange met de twee Zweedse vrouwen, op basis van een gelekt politierapport. Met één vrouw zou hij hebben geprobeerd condoomloze seks te hebben terwijl zij nog sliep. In een interview met de Spaanse krant El País vandaag zegt Assange dat The Guardian „slechts een kant van het verhaal vertelt” en noemt het artikel „het nieuwste onderdeel van de lastercampagne”. Pikant is dat de reconstructie is geschreven door journalist Nick Davies, die veel contact met Assange onderhield en de samenwerking van zijn krant met WikiLeaks opzette.

In El País vertelt Assange over zijn negen dagen in de cel in Londen. Hij werd drie keer overgeplaatst en kreeg briefjes onder zijn deur geschoven van nieuwsgierigen. „Een officier schreef: ‘Ik heb twee helden: Martin Luther King en u.’” Hij las Kankerpaviljoen van Aleksandr Solzjenitsyn en schreef analyses over WikiLeaks.

Die organisatie wordt het werken steeds moeilijker gemaakt. Dit weekeinde sloot Bank of America zich aan bij financiële instellingen die donaties aan de klokkenluiderssite niet langer toestaan. Eerder stopten MasterCard, Visa en Paypal de samenwerking. Via Twitter roept WikiLeaks ertoe op dat „iedereen die van vrijheid houdt, zijn rekening bij Bank of America opheft”.

De VS onderzoeken hoe zij nieuwe onthullingen van WikiLeaks kunnen voorkomen. De vraag waar justitie in de VS zich op richt is of Assange de Amerikaanse militair Bradley Manning heeft aangemoedigd om staatsgeheimen te lekken. „Als [Assange] heeft samengezworen met een lid van de Amerikaanse krijgsmacht, dan is dat fundamenteel wat anders” dan een klokkenluider die een journalist informatie geeft, aldus de Amerikaanse vicepresident Joe Biden dit weekeinde bij het programma Meet the Press. Desgevraagd zei Biden dat Assange eerder een „high tech terorrist” is dan een Daniel Ellsberg, die in 1971 de Pentagon Papers over de Vietnamoorlog lekte. In al zijn mediaoptredens de afgelopen dagen is het dan ook niet voor niets dat Assange waar hij kan zichzelf „journalist” noemt.

Peter Teffer

Gepubliceerd op 20 december 2010 in NRC Handelsblad

Interview met cyberaanvaller Anonymous

Wie internet aan banden wil leggen, moet internet vrezen. Sites zijn makkelijk plat te leggen. „Acties moeten kort en krachtig zijn”, weet de 16-jarige B.

Dit artikel als pdf downloaden

Rotterdam, 15 dec. Een van de Nederlanders die hebben meegedaan aan de cyberaanvallen namens Anonymous „kreeg het wel even benauwd” toen hij hoorde dat twee jongens waren opgepakt voor het tijdelijk platleggen van websites. Toch ziet de 16-jarige scholier uit Rotterdam, die alleen met zijn voorletter B in de krant wil, geen reden waarom juist hij zou moeten vrezen voor arrestatie.

Het is ook moeilijk voor te stellen dat een aantal klikken op de computer kan leiden tot een tijd in een cel zitten. Het platleggen van een site voelt „onwerkelijk”. En „het geeft een gevoel van macht”.

Lees verder

Hoe is de mediastrategie van WikiLeaks in de afgelopen jaren veranderd?

Succes WikiLeaks kwam via papieren media

Rotterdam, 10 dec. Julian Assange kondigde het in april dit jaar al aan. De oprichter van website WikiLeaks vertelde in een telefoongesprek met deze krant dat belangrijke geheime documenten die op de site werden geplaatst, vaak niet door de mainstream media worden opgepikt. Natuurlijk, The New York Times, The Christian Science Monitor en The Guardian hadden allemaal wel eens verwezen naar documenten die op WikiLeaks waren gezet. Maar over het algemeen viel de media-aandacht tegen. Dat moest anders.

Acht maanden later kent iedereen de site. Hoe is de mediastrategie van WikiLeaks in de afgelopen jaren veranderd?

Lees verder

‘Vijanden’ WikiLeaks aangevallen

Digitale activisten leggen de websites van Visa en MasterCard plat, uit wraak voor het beëindigen van samenwerking met WikiLeaks.

„CURRENT TARGET: WWW.VISA.COM :: WEAPONS (…) FIRE FIRE FIRE!!!”

Oorlogszuchtige taal was er vannacht te lezen op microblogsite Twitter, met vervelende gevolgen voor de sites van creditcardmaatschappijen MasterCard en Visa. De sites waren gisteren uren uit de lucht, nadat cyberactivisten met virtuele wapens de aanval hadden geopend op de „vijanden” van klokkenluiderswebsite WikiLeaks. MasterCard en Visa besloten eerder deze week geen betalingen meer te verwerken die bestemd waren voor WikiLeaks, dat sinds enkele weken geheime Amerikaanse diplomatieke post publiceert. De sites mastercard.com en visa.com waren vanmiddag opnieuw onbereikbaar.

Lees verder

Duizend mirrorsites kopiëren alles van WikiLeaks

WikiLeaks wordt financieel in het nauw gedreven. Sympathisanten vechten terug. Met aanvallen op sites van banken en instituties. Of met een kopie van de site online.

Rotterdam, 8 dec. ‘Help WikiLeaks om regeringen open te houden.’ De oproep staat prominent op de klokkenluiderswebsite, maar de mogelijkheden voor potentiële donateurs worden steeds beperkter. Sinds gisteren staan creditcardmaatschappijen MasterCard en Visa betalingen aan WikiLeaks niet meer toe. Eerder sloten PayPal en Swiss PostFinance WikiLeaks-rekeningen. Het is niet bekend over hoeveel fondsen de website nog kan beschikken. Volgens advocaten van Assange staan er tienduizenden euro’s op zijn bevroren Zwitserse rekening. Enkele maanden geleden zei Assange volgens The Wall Street Journal dat in totaal een miljoen dollar (750.000 euro) was opgehaald.

WikiLeaks-sympathisanten zijn afgelopen dagen ook begonnen met cyberaanvallen tegen websites van „vijanden” van WikiLeaks. Activisten van de informele internetgroep Anonymous legden de sites tijdelijk plat van Mastercard, PayPal, PostFinance. Ook de website van de Zweedse openbaar aanklager werd getroffen door massaal bezoek. Het is de vraag of deze steun WikiLeaks ook helpt: cyberaanvallen zijn bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk verboden.

Minder omstreden is de door WikiLeaks georganiseerde actie om massaal de inhoud van de site te kopiëren. Als de hoofdsite wikileaks.ch uitvalt, kunnen mensen die de gelekte documenten willen lezen nog terecht op ruim duizend andere sites, zogeheten mirrors.

Een van de beheerders van zo’n mirror is Yoerin Stornebrink (27) uit Bergen op Zoom. „Ik zocht naar een manier om ze te steunen. Geld geven is ook weer zo makkelijk, ik wilde echt iets doen.” Voor Stornebrink, die werkt in de IT-sector, was het opzetten van de mirrorsite vrij simpel. „WikiLeaks zorgt er zelf voor dat de mirror wordt ververst. Je geeft je wel volledig aan hen over. Maar ik heb groot vertrouwen dat ze niet te ver gaan”, aldus Stornebrink.

Ook programmeur Jeroen Nijhof uit Baarn geeft WikiLeaks het voordeel van de twijfel. „Ik sta achter hun doel: openheid en transparantie”, aldus Nijhof (30). „Ik kan niet alles doornemen, maar vertrouw op WikiLeaks. Het zijn geen domme jongens.”

WikiLeaks is de afgelopen tijd overigens zelf ook het slachtoffer geweest van cyberaanvallen. Dat zou ook bij een mirrorsite kunnen gebeuren. Provider EveryDNS beheert WikiLeaks niet langer, omdat de aanvallen op de site ook de bereikbaarheid van andere klanten aantastte. „Maar voor elke mirror die je plat krijgt, komen er tien bij”, aldus Diederik, die niet met zijn achternaam in de krant wil.

Via e-mail laat mirrorhouder Laurens de Koning (29) weten: „In feite is dit het begin van een ‘digitale informatieoorlog’ waarin de grootste groep aan het langste eind trekt. In dit geval zijn dat de voorstanders van WikiLeaks.”

Stornebrink: „Dit is een mooie kans om te laten zien wat de internetgemeenschap kan doen. Het internet is niet te onderdrukken.”

De mirrors bevatten alleen de documenten die door WikiLeaks zijn geopenbaard, tot vanochtend 1.060 stuks. Maar er zwerft op het net ook het bestand ‘insurance.aes256’ rond, met alle 250.000 ongeredigeerde diplomatieke berichten. De sleutel daarvan wordt verstuurd als Assange iets zou overkomen.

Gepubliceerd op 8 december 2010 in NRC Handelsblad